وبلاگ آموزشی ادبیات فارسی منطقه بن رود

واج و هجا:

زبان فارسی 29 واج دارد که 23تا صامت و 6 تا مصوِّت هستند. مصوّ ت ها عبارتد از: ــَــِـُـ  ا ، و ، ی        حروف الفبای فارسی همراه با   ( ء )صامت هستند. (به جز  الف)

در واج آرایی به نکات زیر باید توجه کرد:

1-    برای واج آرایی مصوِّت های کوتاه ــَــِـُـ  گذاشته شود.

2-    در واج آرایی به شکل مکتوب کلمات کاری نداریم همان گونه که  تلفّظ می شوند می نویسم و بعد واج آرایی می کنیم. مانند: خویش (خیش) /خ/ی/ش/        خواهر(خاهر) خ/ا/ه/-َ/ر/

3-    کلماتی که در در ظاهر با الف آغاز می شوند همیشه قبل از (ا) یک همزه ( ء ) وجود دارد و آن  الف ( ا ) حرکت همزه است. مانند: از   به بدین صورت واج آرایی می شود /ء/-َ /ز/     یا آب   /ء / ا / ب/

4-    حروف  و ، ا ، ی  اگر دوّمین حرف هجا باشند مصوّت بلند محسوب می شوند.کار، شیر ، بود

5-    حروف مشدّد دوبار نوشته می شوند.   مدّت       مددت

هجا

از کنار هم قرار گرفتن چند واج ،هجا به وجود می آید.

برای شناخت هجا به نکات زیر باید توجه کرد:

1-    هجاهای زبان فارسی حداقل 2 و حداکثر چهار واج دارند. مانند : تو /ت / ــُـ/   دَر /د/ــَـ/ر/   کارد /ک/ا/ر/د/

2-    اگر کلمه ای بیشتر از چهار واج داشته باشدفارسی نیست و واژه ی دخیل در فارسی محسوب می شود پس بهتر است آن واژه را دو هجایی تلفظ کنیم. مانند: تراکت که باید گفت: تِراکت

3-    هرهجا فقط یک مصوِّت کوتاه یا بلند دارد. دِل ، کار

4-    مصوّت همیشه دوّمین حرف هجاست. مانند:    دلدار  دِل/دار

5-    در زبان فارسی هیچ هجایی با مصوّت آغاز نمی شود.

الگوهای هجایی عبارتند از:

1-    صامت +مصوّت                  تو ،پا             

2-    صامت +مصوّت+ صامت        در

3-    صامت +مصوّت+ صامت +صامت    دوست

در رشته های ادبیات فارسی

1-    صامت +مصوّت( کوتاه) مانند:   تو    هجای کوتاه ( υ )

2-    صامت +مصوّت( بلند) مانند:  تا        هجای بلند  (ـــ )

3-    صامت +مصوّت( کوتاه) +صامت   مانند: در                 هجای بلند ( ـــ )

4-    صامت +مصوّت( بلند) +صامت   مانند  داد                  هجای کشیده ( ـــ υ)

5-    صامت +مصوّت( کوتاه) +صامت +صامت   مانند: برد    هجای کشیده ( ـــ υ)