1-ی مصدری  مانند: خوبی ،بدی

درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد        نهال دشمنی برکن که رنج بی شمار آرد

2- «ی» نسبت .مانند: چابهاری ، زابلی و...

گوش بر ناله ی مطرب کن و بلبل بگذار           که نگوید سخن از سعدی شیرازی به

3- «ی» نکره .مانند :مردی ،زنی گلی و...

بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت           واندران برگ و نوا خوش ناله های زار داشت

4- «ی» ضمیر. مانند: رفتی ،گفتی ، می روی و...

ماری تو که هر که را ببینی بزنی            یا بوم که هرکجا نشینی بکنی

5- «ی» تمنّا .مانند:

کاشکی قیمت انفاس بداندی خلق       تا دمی چند که مانده است غنیمت شمرند

6- «ی» شرط و جزا .مانند:

درخت اگر متحرّک شدی زجای به جای            نه جور ارّه کشیدی و نی جفای تبر

7- «ی» لیاقت. به آخر مصدر اضافه می شود. مانند : خوردنی ،بردنی ، افتادنی

منبع:دستورزبان پنج استاد